Меню сайта

Наш опрос

Посещая сайт, я уделяю внимание разделу(разделам)
Всего ответов: 1429

Форма входа

Логин:
Пароль:

Поиск

Ссылки

|

Статистика


В сети всего: 1
Гостей: 1
Пользователей: 0

Осетия - Алания | Осетины - Аланы | Сарматы

Главная » Статьи » НАРТЫ КАДДЖЫТÆ » ХАМЫЦ ÆМÆ БАТРАДЗ

БАТРАДЗ УЫРЫЗМÆДЖЫ КУЫД ФЕРВÆЗЫН КОДТА

Ахсæртæггаты гуыппырсартæ хæтæны ацыдысты. Хъæуы ма дзы
баззади æрмæст зæронд Уырызмæг. Æрæгмæ здæхтысты фæстæмæ
гуыппырсартæ. Адæм дзырдтой: «Ахсæртæггаты тыхджынтæ хæтæны
ацыдысты, кæмдæр сыл сæхицæй тыхджындæртæ сæмбæлди, æмæ,
æвæццæгæн, фæцагъды сты». Борæтæ загътой: «Ахсæртæггатæй змæлæг
нал ис, æмæ сæ фæллой хæссыны фыдæй лæууы. Уæлæ ма дзы иу зæронд
лæг ис, æмæ йæ, цом, ныммарæм æмæ æввонг фæллой рахæссæм!»
Иу бон æрæмбырд сты Борæтæ æмæ бауынаффæ кодтой: «Куывд
скæнæм, æрхонæм Уырызмæджы, баназын ын кæнæм æмæ йæ амарæм æмæ
Ахсæртæггаты фæллой нæхи бакæнæм».
Цалдæр боны фæстæ куывд сцæттæ ис Борæты æрда монгæ хæдзары,
æмæ загътой Борæтæ:
— Хонæг чи бацæудзæн Уырызмæгмæ?
Сырдон сæм дзуры:
— Æз бацæудзынæн æмæ йæ æрбакæндзынæн.
Бацыди Сырдон Уырызмæгмæ, йæ разы абадти æмæ йæм дзуры:
— Борæтæ куывд кæнынц се 'рдамонгæ хæдзары æмæ дæ хонынц. Кæд
дæ фæнды — рацу, кæд дæ нæ фæнды — ма рацу.
— Уый дын чердыгон ныхас у, ахæм хуынд дæр ма вæййы?!— загъта
Уырызмæг.
— Вæййы,— зæгъгæ, фæкодта Сырдон.
— Ацу, уæдæ, арфæ сын ракæн æмæ сын зæгъ: «Абон рынчын дæн,
æмæ куывдмæ ацæуын æмæ уым æгъдауыл фæбадын мæ бон нæ бауыдзæн».
Сырдон ацыди, Уырызмæг Сатанамæ дзуры:
— Базæронд дæн, не 'фсин, æмæ мын Нарт кад нал кæнынц, уый
йеттæмæ уый чердыгон хуынд у; кæд дæ фæнды — рацу, кæд дæ нæ фæнды
— ма рацу?
— Æцæг базæронд дæ, æцæг, мæ сæры хицау, æмæ дзурæджы дзырд
нал æмбарыс. Уый дыл Борæтæ фыдвæнд скодтой, æмæ дын æй Сырдон
æмбарын кодта,— загъта йын Сатана.
Сырдон Борæтæн куы загъта, не 'рбацæудзæн Уырызмæг, зæгъгæ,
уæд бакатай кодтой æмæ дзурынц: «Ног чындзы йæм барвитæм, æмæ ма
кæд йæ уд йæ мидæг ис, уæд ын æнæ 'рбацæугæ нæй».
Ног чындз араст ис. Бацыди æмæ дуар бахоста. Сатана йæм
ракастис.
— Махонтæ куывд кæнынц æрдамонгæ хæдзары æмæ мæ уæ зæронд
лæгмæ хонæг рарвыстой,— зæгъы ног чындз.
Сатана фæстæмæ баздæхти æмæ чындзы ныхас рафæзмыдта
Уырызмæгæн. Бæргæ ныккатай кодта Уырызмæджы зæронд, фæлæ ма йын
цæй æнæ сразы уæвæн уыд?!
«Хуыцау ма ныббарæд йæ рарвитджытæн!» — зæгъгæ, бакодта
Уырызмæг æмæ дзуры Сатанамæ:
— Ацу, мæ хур, æмæ йын зæгъ: «Нарты фæтк нæ фехалдзынæн, чындз
хонæгæн «нæ» зæгъæн нæй, æмæ ныртæккæ æмбæлдзынæн». Сатана рацыди,
йæ зæронды дзуапп чындзæн рафæзмыдта. Баздæхти фæстæмæ æмæ дзуры
Уырызмæгмæ.
— Тæрсгæ ма кæ, мæ зæронд! Мæнæ ацы зæлдаг кæлмæрзæн демæ
ахæсс, æмæ, тыхсын райдыдтай, зæгъгæ, уæд-иу æй зæхмæ æрæппар,
стæй дын уæд исты хос уыдзæн фервæзынæн. Мæнæ дын ноджы хæтæл.
Бакæн æй дæ кæрцы мидæгæй. Сбад-иу фистын гобаныл. Нозт-иу хæтæлы
уадз, æмæ гобаныл кæлдзæн æмæ уым хъардзæн.
Уырызмæг айста кæлмæрзæн æмæ хæтæл, йæ роны сæ бакодта,
сыстади, йæ тинты кæрц йæ уæнтыл æркодта, райста йæ цирхъ æмæ йæ
йæ кæрцы мидæгæй йæ сины æртъыста, афтæмæй араст ис куывдмæ.
Бахæццæ ис. Кæсы — Борæтæ цæлхæмбырдæй бадынц. Уырызмæджы куы
федтой, уæд сыстадысты, хистæрæй, кæстæрæй.
— Фарн уæ хæдзары æмæ уæ куывд барст, Борæтæ!— загъта сын
Уырызмæг.
— Æгас нæм фæцæуай, æгас, Уырызмæг!— дзурынц æм Борæтæ æмæ йыл
мæнгард цинтæ кæнынц. Сбадын æй кодтой уæле, авд рæгъы сæр. Куывд
райдыдта. Алы рæгъыл дæр Уырызмæгмæ дæдтынц авд нуазæны. Цас æй
фæнды, уыйас дзы нуазы Уырызмæг, иннæ хæтæлы уадзы, нозт гобаныл
кæлы æмæ уым хъары.
Сырдон зæххы хин, арвы кæлæн кæм нæ уыди!— базыдта Уырызмæджы
хъуыддаг æмæ йæ бамбарын кодта Борæтæн.
— Цæй, ныр бæхджыны нуазæнтæ баназæм,— зæгъгæ, радзырдтой
Борæты хистæртæ.
Сыстадысты. Уырызмæг йæ сæр ныттылдта, фæлæ «нæ» зæгъын йæ
сæрмæ нæ бахаста æмæ нозта. Нозт ын хæтæлы уадзæн нал уыд, æмæ
дзойдзой кæнын байдыдта.
— Нæ зæронд галæн йе 'ргæвдын афон æрхæстæг кæны,— зæгъгæ,
дзуры Борæты Бурæфæрныг кæстæртæм. Бамбæрста зæронд Уырызмæг, йæ
царды кæрон кæй æрхæццæ кæны, уый, æмæ зæлдаг кæлмæрзæн æрæппæрста
зæхмæ. Кæлмæрзæн Сатанамæ февзæрди. Сатана бамбæрста хъуыддаг.
Тагъд-тагъд æртæ мыдамæсты ракодта, Кувæн къуыппмæ ауади, æртæ
мыдамæсты æмæ ронджы дурынимæ, æмæ скуывта: «Хуыцауты Хуыцау, мæхи
Хуыцау! Кæд мæ истæмæн скодтай, уæд ме 'нæныййаргæ фырт Батрадз
Донбеттыртæм ис, æмæ ам цы фесты, уый ды радт!»
Скуывды хæд уæлвæд Батрадз фурдæй ратæррæст кодта æмæ Сатанайы
уæлхъус алæууыд.
— Цы 'рцыд, мæ мад?— фæрсы Сатанайы.
— Дæ зæронд фыдыфсымæры дын Борæтæ æгады мардæй марынц,—
дзуапп ын радта Сатана.
— Кæм ис, чердыгæй ис?— афарста йæ Батрадз.
— Борæты æрдамонгæ хæдзары.
Батрадз азгъордта. Бахæццæ ис Борæтæм æмæ хæдзары къæсæрæй
бахъæр кодта. Аххæрджытæ ныррызтысты йæ хъæрæй æмæ сæгтæ
æркалдысты, куывды бадджытæй бирæтæ фæсуртæ сты сæ бынæтты.
— Гъæйтт, зæронд, мард дæ æви ма мын æгас дæ?— бадзырдта
Батрадз Уырызмæгмæ.
Иæ зæрдæ куыннæ фæфидар уыдаид Уырызмæгæн, Батрадз фæзынди,
уый куы бамбæрста, уæд! Фыр цинæй дзурынмæ дæр нал арæхст, фæлæ ма
уæддæр радзырдта:
— Мард нæ дæн, фæлæ мæрдон æгас дæн.
— Уæдæ рындзыл бадыс æви сургæ ракæндзынæ?— фæрсы йæ Батрадз.
— Мæнæп сурын мæ бон нал у, фæлæ рындзыл абаддзынæн,— дзуапп
радта Уырызмæг æмæ къæсæрмæ рауад, йæ синæй йæ цирхъ фелвæста æмæ
йæ тарвазæй иннæ тарвазмæ хидæвæрд акодта, йæ ком мидæмæ, афтæмæй.
Сырдон та уайтагъд хъуыддаг бамбæрста æмæ тæссæй ердойыл сгæпп
кодта æмæ афардæг ис.
Батрадз хæдзары цæджындзтæй иу ратыдта æмæ, дæ балгъитæг афтæ,
стыггай ахаста Борæты се 'рдамонгæ стыр хæдзары къуымты. Кæй
нырриуыгъы, уый атæбæкк вæййы. Æттæмæ дзы чи лидзынвæнд кодта,
уыдон та Уырызмæджы цирхъыл æмбæлдысты, æмæ сæ гуыртæ æттæмæ
хаудысты, сæ сæртæ мидæгæй задысты.
Иуахæмы Батрадз астæуккаг цæджындзыл схæцыди æмæ хæдзары цар
уæлæмæ систа. «Лидзæн нын фæци», зæгъгæ, зыхъырмæ сæхи ныккалдтой,
Борæтæй ма удæгас чи уыд, уыдон. Батрадз сыл цар фæстæмæ æруагъта,
æмæ уым сагъдæй баззадысты.
Афтæмæй сухы цагъды фесты Борæтæ.
Батрадз Уырызмæджы дæларм бацыд æмæ йæ Сатанайыл сæмбæдын
кодта.
Категория: ХАМЫЦ ÆМÆ БАТРАДЗ | Добавил: Рухс (07.09.2009)
Просмотров: 1233 | Рейтинг: 0.0/0 |

Схожие материалы:
Всего комментариев: 0
Добавлять комментарии могут только зарегистрированные пользователи.
[ Регистрация | Вход ]